Rusya Telegram’ı Neden Engelleyemedi?

Rusya’nın Telegram’ı engelleme girişimlerinin başarısız olmasının nedeni neydi?

Matt Burgess WIRED/iStock/powerofforever/Telegram

Rusya’nın şifrelenmiş mesajlaşma uygulaması Telegram’ı engelleme girişimi pek iyi gitmiyor. Aslında, iletişimin düzenlenmesinden sorumlu olan Roskomnadzor, (Medya ve telekomünikasyonda sansürden sorumlu Rusya federal yürütme organıdır. Vikipedi) uygulamanın kullanılmasını durdurmaya başladıktan iki hafta sonra, Telegram dışında hemen hemen her şeyi engellemeyi başardı. Peki Telegram’ı engellemek neden bu kadar zor? 16 Nisan’da Roskomnadzor, Telegram’ı ülke içinde engelleme girişimlerine başladı. Uygulamanın yapımcısı Pavel Durov’un bazı teknolojik değişikliklerinden sonra, Telegram kullanılmaya devam etti.

Engelleme, Rus devletinin yönetimini de ikiye böldü ve Kremlin basın sekreteri Dmitry Peskov, uygulamayı yasaklama girişimlerine rağmen uygulamayı hâlâ kullandığını itiraf etti. The Moscow Times gazetesinin haberine göre Peskov: “Bende Telegram hâlâ çalışmaya devam ediyor ve bunu engellemek için yapabileceğimiz hiçbir şey yok.” Diğer Rus medya kaynaklarına göre ülkenin başbakan yardımcısı da hâlâ Telegram kullanıyor.

Kâr amacı gütmeyen Freedom House araştırma müdürü Adrian Shahbaz, “Çok az şey bunu başarabilir” diyor. “Telegram’ın bu kadar başarılı olacağını hayal etmek zordu. Ve Roskomnadzor’un sırf Rusya’nın üçüncü en popüler mesajlaşma uygulamasını engellemek için interneti bu kadar çok bozması eşi benzeri görülmemiş bir şey.”

Öyleyse, Roskomnadzor neden Telegram’ın kullanılmasını etkili bir şekilde engelleyemedi? Cevap internet altyapısının teknik özelliklerinde. Ocak 2012’den bu yana, Roskomnadzor’un engellediği sitelerin bir listesi bulunmaktadır. Bu listeyi yönetenler Vladimir Putin’e veya politikacılara bağlı değildir – bunun yerine ülkenin hukuk sisteminin yetkisi altındadır.

Telegram’da olduğu gibi, mahkemeler web sitelerinin veya internet hizmetlerinin yasa dışı olduğuna ve erişim engeli gerektiğine karar verebilir. Oxford İnternet Enstitüsü’nde internet sansürüne odaklanan kıdemli bir araştırma görevlisi olan Joss Wright, ” Bu çok ağır ve yaygın bir engelleme sistemidir ancak açık bir yasal çerçeve ve göreceli şeffaflık içinde yapılıyor.” diye açıklıyor. Rusya mahkemeleri, şifreleme anahtarlarını ülkedeki yetkililere vermeyi reddettiği için 13 Nisan’da Telegram’ın engellenmesi gerektiğine karar verdi. Engellemeden sonra, Roskomnadzor, Telegram ile ilgili internet protokolü (IP) adreslerini belirleyecek ve bunları engellemeleri için internet servis sağlayıcılarına (ISP’ler) bildirecekti. Ülkedeki web barındırma şirketlerinden sunucularındaki web sitelerini kaldırmaları da istenebilir. Nisan 2017’de, mesajlaşma uygulaması Zello engellemelerden dolayı erişime kapandı ve 2016’da LinkedIn de yasaklandı.

Telegram engeli aşmak için alan adı önleme denilen bir teknik geliştirdi. Yöntem esas olarak başka bir şirketin sistemlerinde kendi hizmetini barındırır ve trafiğin kaynağını etkili bir şekilde gizler. Wright, “Neredeyse bir hata ama bu daha çok bu hizmetlerin çalışma şeklinin istenmeyen bir sonucu.” diye açıklıyor. Engellemenin bir sonucu olarak Telegram, Google ve Amazon’un barındırma hizmetlerini kullanarak onların etki alanına yöneldi. Alan adı önleme genellikle bir anti sansür aracı olarak kullanılır, ancak aynı zamanda siber suçlular tarafından kötü amaçlı yazılımları gizlemek için de kötüye kullanılmıştır.

Wright, “Temel olarak Telegram kendi trafiğini Google trafiği olarak gizler. Sansür makamının bunun Google trafiği olmadığını ve aslında Telegram trafiği olduğunu anlaması mümkün değildir.” diye ekliyor. Nihayetinde, Roskomnadzor’un Telegram’ın domain (etki alanı) engelleme biçimindeki girişimlerinin, Telegram’ın mesajlaşma hizmeti dışında hemen hemen her şeyi engellediğini gördü. Rusya’dan gelen raporlar, Google hizmetlerinin kısmen engellendiğini; Twitter, Facebook, Rus web devleri Yandex ve VKontakte için kısa süreli kesintilerin olduğunu söylüyor.

Ülkenin bilim konseyi, Telegram internet engellemesinin ülkedeki bilim adamları için “ciddi” sorunlara neden olduğunu açıkladı. Meduza, bilimsel dergilere erişimin, sınırının engellenen milyonlarca IP adreslerinden oluştuğunu bildirdi.

Wright, “Bu durumda olan şey şu, Rusya arkasına döndü ve ‘Bakın, Google bizim için yasalarımızdan daha önemli değil.’ dedi. Bir devletin size gerçekten dikkat etmesi için yeterince önemli hale geldiğiniz an, takas edilme eğilimindesiniz. Telegram ve Google – burada olan takas buydu.” Web’in küresel yapısına rağmen, internetin çalışması için hâlâ fiziksel altyapıya ihtiyaç vardır. Fiziksel kablolar ve sunucular, ulusların sınırları içinde kontrol edilir ve bu eyaletlerin yasalarına tabidir. Neredeyse aynı zamanda, Google, web hizmetlerinin Domain Fronting (alan adı önleme) kullanma özelliğini devre dışı bırakacağını duyurdu. Şirketin bir sözcüsü The Verge’e “Domain Fronting, Google’da hiçbir zaman desteklenen bir özellik olmadı.” dedi. Sözcü, bunun yazılım sistemlerinin bir “tuhaflığı” olduğunu ve orada olmasının amaçlanmadığını söyledi. ”Web’i sürekli olarak geliştiriyoruz ve planlı bir yazılım güncellemesinin bir parçası olarak, Domain Fronting özelliği artık çalışmıyor. Bunu bir özellik olarak sunma planımız yok.” diye devam etti.

Google’dan gelen hareket pek iyi karşılanmadı. Dijital haklar grubu Access Now, Google’ın ön alanlarını (Domain Fronting teknolojisini) kullanan teknolojiler olduğunu ve en az 12 “insan haklarını koruyan” teknolojinin bundan etkilenebileceğini söyledi. Nathan White, grubun mevzuat yöneticisi, yaptığı açıklamada “Domain Fronting’e izin vermek, potansiyel olarak milyonlarca insanın daha özgür bir internet deneyimi yaşayabileceği ve insan haklarından yararlanabileceği anlamına geliyor. Google’ı, insan hakları ve internet özgürlüğüne olan bağlılığını hatırlamaya ve Domain Fronting hizmetine devam etmesi için çağırıda bulunuyoruz.” dedi.

Freedom House’dan Shahbaz, Rusya ve interneti kontrol etmek isteyen diğer ülkelerin kendi özel mesajlaşma servislerini oluşturmaya çalışacaklarını beklediğini söylüyor. “Otoriter ülkelerin, büyük teknoloji şirketlerine -yerel tabanlı ve kontrol edilmesi çok daha kolay olan- kendi alternatiflerini tanıttığını göreceğiz.” diyor. Bir Rus şirketi olan Mail.ru, Telegram’ın yasaklanmasından bu yana kendi sohbet uygulaması TamTam üzerine yoğun bir şekilde çalıştı ve İran’da hükûmet, Telegram’ın yerine Soroush olarak bilinen kendi uygulamasını yayınladı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu web sitesi gizliliğinizi ihmal etmeyecek şekilde çerezler kullanır.